Με την ανάπτυξη στρατευμάτων από την Αίγυπτο στο Μογκαντίσου
οι αναλυτές πιστεύουν ότι το Κάιρο επικεντρώνεται στην εξασφάλιση στρατηγικής πρόσβασης στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ η Σομαλία στην εσωτερική σταθερότητα. Ωστόσο, και οι δύο χώρες συμμερίζονται ανησυχίες για τον αιθιοπικό επεκτατισμό.
Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Σομαλίας συνεχίζουν να εμβαθύνουν.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι επιβεβαίωσε στον Σομαλό ομόλογό του, Χασάν Σείχ Μοχάμουντ, στο Κάιρο ότι η Αίγυπτος υποστηρίζει σθεναρά την ενότητα και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας.
Την Τετάρτη, το Κάιρο τήρησε μια συμφωνία που είχε συναφθεί τον Ιανουάριο του 2025 και ανέπτυξε 1.091 στρατιώτες στο Μογκαντίσου.
Αυτή η ανάπτυξη — η πρώτη του είδους της στην δεκαετιών ιστορία των διμερών σχέσεων — αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή, καθώς η Αίγυπτος είχε προηγουμένως αρκεστεί στην αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού στο πλαίσιο μιας κοινής συμφωνίας ασφαλείας από τον Αύγουστο του 2024.
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥ
Οι Αιγύπτιοι στρατιώτες θα ενταχθούν στην ειρηνευτική δύναμη υπό την ηγεσία της Αφρικανικής Ένωσης, την Αποστολή Υποστήριξης και Σταθεροποίησης της Αφρικανικής Ένωσης στη Σομαλία (AUSSOM), η οποία ξεκίνησε το έργο της προηγουμένως ως Μεταβατική Αποστολή της Αφρικανικής Ένωσης στη Σομαλία τον Απρίλιο του 2022.
Η αποστολή στοχεύει στην εκπαίδευση και την παροχή συμβουλών στον σομαλικό στρατό και την αστυνομία, καθώς η χώρα επιδιώκει σταθερότητα από την κατάρρευση της κεντρικής κυβέρνησης το 1991, εν μέσω συγκρούσεων μεταξύ φυλών και απειλών από το κίνημα al-Shabaab.
«Υπάρχει ένας γεωπολιτικός αγώνας για επιρροή σε αυτήν την περιοχή», δήλωσε στην Deutsche Welle ο Ρικάρντο Φαμπιανί, διευθυντής project για τη Βόρεια Αφρική στο International Crisis Group .
Πρόσθεσε: «Το Κάιρο θέλει να διασφαλίσει ότι τα εύθραυστα κράτη θα ενισχυθούν, ώστε να μην γίνουν πεδίο επιρροής για εξωτερικές δυνάμεις που επιδιώκουν να επεκταθούν στην Ερυθρά Θάλασσα».
Η Σομαλία βρίσκεται στο Κέρας της Αφρικής σε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι, με θέα στον Ινδικό Ωκεανό, φτάνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω του Κόλπου του Άντεν, ενός βασικού περάσματος προς τη Διώρυγα του Σουέζ, και επίσης απέναντι από την Υεμένη και συνορεύοντας με την Αιθιοπία με μακρά σύνορα.
Ένταση Αιγύπτου-Αιθιοπίας
Η πολιτική κατάσταση στη Σομαλία καθίσταται ολοένα και πιο εύθραυστη λόγω της διαμάχης γύρω από την αποσχισθείσα περιοχή της Σομαλιλάνδης στα βορειοδυτικά, η οποία κήρυξε την ανεξαρτησία της το 1991 χωρίς διεθνή αναγνώριση.
Τον Ιανουάριο του 2024, η Αιθιοπία και η Σομαλιλάνδη υπέγραψαν μνημόνιο συμφωνίας που παραχωρούσε στην Αντίς Αμπέμπα πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα σε αντάλλαγμα για μια πιθανή κίνηση προς την αναγνώριση της περιοχής, προτού αυτό επαναδιαπραγματευτεί μετά από ευρεία περιφερειακή καταδίκη.
Ο Φαμπιανί δήλωσε: «Το Κάιρο εξακολουθεί να ανησυχεί πολύ για τις προσπάθειες της Αιθιοπίας να εδραιώσει στρατιωτική παρουσία στην Ερυθρά Θάλασσα».
Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ισραήλ έγινε το πρώτο κράτος μέλος του ΟΗΕ που αναγνώρισε επίσημα τη Δημοκρατία της Σομαλιλάνδης, μια κίνηση που η Σομαλία, η Αίγυπτος και άλλες χώρες θεώρησαν παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Σομαλίας.
Το Ισραήλ θεωρεί τη σχέση του με τη Σομαλιλάνδη ως πολύτιμο πλεονέκτημα σε περίπτωση επανέναρξης των μαχών με τους Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν στην Υεμένη.
Για την Αίγυπτο, η αυξανόμενη ισραηλινή παρουσία στο Κέρας της Αφρικής αποτελεί μια πρόσθετη πηγή ανησυχίας, παράλληλα με τις αιθιοπικές φιλοδοξίες.
ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΝΕΡΟΥ
Εκτός από αυτές τις παραμέτρους, η ασφάλεια του νερού αποτελεί σημαντική ανησυχία για το Κάιρο μέσω του ποταμού Νείλου.
Η Αίγυπτος επικρίνει εδώ και χρόνια το έργο του Μεγάλου Φράγματος της Αιθιοπικής Αναγέννησης, το οποίο η Αιθιοπία ξεκίνησε να κατασκευάζει το 2011 και εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2025.
Ο Τίμοθι Καλντάους, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Ταχρίρ για την Πολιτική στη Μέση Ανατολή, δήλωσε: «Η Αίγυπτος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ποταμό Νείλο και δεν υπάρχουν ακόμη δεσμευτικές συμφωνίες που να εγγυώνται το μερίδιό της στο νερό, γεγονός που καθιστά το θέμα ζήτημα εθνικής ασφάλειας».
Αν και η Σομαλία δεν επηρεάζεται άμεσα από το φράγμα, τα χρόνια έντασης μεταξύ Αιγύπτου και Αιθιοπίας έχουν ενισχύσει την προσέγγιση μεταξύ Καίρου και Μογκαντίσου για να διαμορφωθεί μια περιφερειακή ισορροπία έναντι της Αντίς Αμπέμπα.
Σομαλικά συμφέροντα
Η Σομαλία επικεντρώνεται κυρίως στις εσωτερικές της υποθέσεις. Για το Μογκαντίσου, η παρουσία αιγυπτιακών δυνάμεων δεν αφορά τόσο την προστασία της Ερυθράς Θάλασσας όσο την ενίσχυση του ελέγχου επί του σομαλικού εδάφους και την εδραίωση της διεθνούς αναγνώρισης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Ο Φαμπιανί πιστεύει ότι η συμμετοχή των αιγυπτιακών δυνάμεων στην AUSSOM δίνει στη Σομαλία πρόσθετη διεθνή υποστήριξη και μεγαλύτερη νομιμότητα στον αγώνα της κατά της Αλ-Σαμπάμπ, εκτός από την εδραίωση της εξουσίας της ως της μόνης νόμιμης αρχής στη χώρα.
—