Τις τελευταίες ημέρες, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,
κατά τη διάρκεια της συμμετοχής της σε ένα πρόγραμμα, δήλωσε σχετικά με την Τουρκία: «Πρέπει να πετύχουμε να ολοκληρώσουμε την ευρωπαϊκή ήπειρο, ώστε να μην πέσει υπό την επιρροή της Ρωσίας, της Τουρκίας ή της Κίνας».
Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διόρθωσε γρήγορα τη δήλωση της φον ντερ Λάιεν, εξηγώντας ότι «η Τουρκία είναι ένας αδιαμφισβήτητος εταίρος, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά, στην περιοχή».
Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε τη δήλωση «λυπηρή».
Ενώ η δήλωση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν στην ημερήσια διάταξη, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, βρισκόταν στην Τουρκία. Συναντήθηκε με αρκετούς υψηλόβαθμους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου μας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Επισκέφθηκε επίσης εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας και τόνισε τη σημασία της συνόδου κορυφής της Άγκυρας για το ΝΑΤΟ, καθώς και το βάρος και τον ρόλο της Τουρκίας εντός της συμμαχίας.
Στρατηγική συνεργασία με Λονδίνο
Ενώ αυτές οι συζητήσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη, ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υπέγραψε στο Λονδίνο μια συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με την Βρετανίδα Υπουργό Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ.
Η συμφωνία επικεντρώθηκε στην εμβάθυνση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας, τόσο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ όσο και μεταξύ των δύο χωρών.
Μια δήλωση που αντικατοπτρίζει ένα μοτίβο σκέψης που οδηγεί σε στρατηγική τύφλωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως γλωσσικό ολίσθημα ή μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, αντικατοπτρίζει τις συνεχιζόμενες εσωτερικές εντάσεις και τις στρατηγικές ασυνέπειες εντός της Ευρώπης. Επιπλέον, τέτοιες αντιτουρκικές δηλώσεις και θέσεις έχουν ιστορικές ρίζες.
«Σαμποτάρουν την Τουρκία»
Από το παρελθόν μέχρι σήμερα, σε κάθε περίοδο κατά την οποία η στρατηγική σημασία της Τουρκίας στην Ευρώπη γίνεται όλο και περισσότερο αισθητή και κατά την οποία η Τουρκία ανανεώνει βήματα προσέγγισης, ανοίγματος και εμβάθυνσης των σχέσεων με την Ευρώπη, παρόμοιες δηλώσεις έχουν εκδοθεί από το εσωτερικό της Ευρώπης με στόχο να σαμποτάρουν αυτές τις σχέσεις.
Αυτές οι δηλώσεις έγιναν σε μια εποχή που η Τουρκία έχει εισέλθει για άλλη μια φορά σε μια πορεία προσέγγισης με την Ευρώπη, και το βάρος της εντός του ΝΑΤΟ και στην ευρωπαϊκή αμυντική δομή έχει αυξηθεί, και η στρατηγική της σημασία από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Μεσόγειο έχει καταστεί πιο βέβαιη.
Τα «οράματα» της Ευρώπης
Υπάρχουν δύο ξεχωριστά και αντικρουόμενα οράματα εντός της Ευρώπης, τα οποία έχουν αποκλίνει περαιτέρω τα τελευταία χρόνια. Η δήλωση της φον ντερ Λάιεν είναι προϊόν της αντίδρασης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων.
Η τοποθέτηση της Τουρκίας δίπλα στη Ρωσία και την Κίνα αποτελεί αναγνώριση της δύναμης που παράγει η Τουρκία, της παγκόσμιας και περιφερειακής επιρροής της, του διπλωματικού της βάρους και, τελικά, της στρατηγικής της ανεξαρτησίας.
Το λάθος έγκειται στο ότι δεν αξιολογείται η Τουρκία στο πλαίσιο μιας «στρατηγικής συνεργασίας», αλλά μάλλον θεωρείται ως «παράγοντας επιρροής».
Η Τουρκία είναι ένας κρίσιμος στρατιωτικός και γεωπολιτικός παράγοντας στο ΝΑΤΟ και ένας εταίρος που διαπραγματεύεται την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η θεώρηση της Τουρκίας αποκλειστικά ως «παράγοντα επιρροής» αποδυναμώνει τις στρατηγικές δυνατότητες της Ευρώπης περισσότερο από ό,τι αποδυναμώνει την ίδια την Τουρκία.
Η «μοναδικότητα» της Τουρκίας
Τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο, μια ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική που δημιουργείται αποκλείοντας την Τουρκία δεν είναι καν τεχνικά εφικτή.
Πολλές πρωτεύουσες και παράγοντες που έχουν παρεκκλίνει από την ευρωπαϊκή θεσμική προσέγγιση γνωρίζουν καλά αυτό το γεγονός.
Η Τουρκία δεν είναι χώρα που μπορεί να αποκλειστεί από την Ευρώπη. Ούτε η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, ούτε η ισορροπία στη Μεσόγειο, ούτε η νότια πλευρά του ΝΑΤΟ μπορούν να υπερασπιστούν χωρίς την Τουρκία.
Είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της θεσμικής Ευρώπης, που εκπροσωπείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να αναγνωρίσει αυτή τη νέα πραγματικότητα στις σχέσεις της με την Τουρκία το συντομότερο δυνατό. Η Τουρκία σήμερα δεν διεξάγει τις σχέσεις της με την Ευρώπη αποκλειστικά μέσω της ΕΕ ή μέσω ενός μόνο καναλιού. Πάνω απ’ όλα, υπάρχει εμβάθυνση της συνεργασίας μέσω του ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον ως περιφερειακό κράτος, όπως ήταν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Αντίθετα, η Τουρκία είναι πλέον μεταξύ των χωρών που διαμορφώνουν τη στρατηγική κατεύθυνση της Συμμαχίας.
Δίαυλοι με κεντρικές χώρες
Η Τουρκία διατηρεί επίσης άμεσες σχέσεις με κάθε πρωτεύουσα ξεχωριστά, μέσω διαφόρων διαύλων και βάσει αμοιβαίων συμφερόντων.
Η συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας που υπέγραψε ο Υπουργός Εξωτερικών Φιντάν στο Λονδίνο πριν από λίγες ημέρες είναι η τελευταία εκδήλωση αυτού.
Επιπλέον, τα αμυντικά έργα που υπογράφηκαν με την Ιταλία και την Ισπανίαπέρυσι αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό νέο μοντέλο για τις σχέσεις μεταξύ αυτών των πρωτευουσών.
Σε αντίθεση με ορισμένες χώρες ή ηγέτες στην Ευρώπη, η Τουρκία δεν περιορίζει τα ζητήματα στο δίπολο «ένταξη ή αποκλεισμός», ούτε στις αντιδράσεις που παράγονται στις Βρυξέλλες.
Παράγοντες όπως η von der Leyen πρέπει σύντομα να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις της νέας παγκόσμιας τάξης και της νέας ευρωπαϊκής πραγματικότητας.
Το να βλέπουμε την Τουρκία όχι ως «στρατηγική δύναμη με την οποία πρέπει να συνεργαστούμε», αλλά ως «σφαίρα επιρροής προς διαχείριση», αποδυναμώνει την Ευρώπη περισσότερο από ό,τι την ίδια την Τουρκία. Αυτό είναι ένα γεγονός που εκφράζουν καθημερινά όλο και περισσότερες ορθολογικές φωνές στην Ευρώπη.
