Ο Εύρυτος στην αρχαία ελληνική μυθολογία ήταν ένας από τους Γίγαντες.
Ήταν ένα πλάσμα υπερφυσικό, με τεράστια δύναμη και τρομακτική όψη.
Η ύπαρξή του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το μεγαλύτερο κοσμογονικό γεγονός μετά την Τιτανομαχία: τη Γιγαντομαχία, τον ανελέητο πόλεμο μεταξύ των Ολύμπιων Θεών και των Γιγάντων για την απόλυτη κυριαρχία του σύμπαντος.
Απο το arxaiaellinika.gr
Η Καταγωγή και η Γέννηση
Σύμφωνα με την κλασική παράδοση (και συγκεκριμένα τη Θεογονία του Ησιόδου), οι Γίγαντες δεν δημιουργήθηκαν με τον παραδοσιακό τρόπο. Όταν ο Τιτάνας Κρόνος ευνόχισε τον πατέρα του, τον Ουρανό, το αίμα του Ουρανού έπεσε πάνω στη Γαία (τη Μητέρα Γη). Η Γαία γονιμοποιήθηκε από αυτό το αίμα και μετά από καιρό γέννησε τους Γίγαντες.
Επομένως, ο Εύρυτος ήταν παιδί της Γαίας και του αίματος του Ουρανού, γεννημένος με σκοπό να εκδικηθεί την πτώση των Τιτάνων και να ανατρέψει την τάξη που είχε επιβάλει ο Δίας.
Η Σύγκρουση στη Γιγαντομαχία: Ο Θάνατός του
Το μοναδικό και καθοριστικό επεισόδιο στο οποίο η αρχαία βιβλιογραφία αναφέρει ονομαστικά τον Εύρυτο, είναι η μάχη του κατά τη διάρκεια της Γιγαντομαχίας. Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, κάθε θεός επέλεξε έναν συγκεκριμένο Γίγαντα ως αντίπαλο.
Ο Εύρυτος βρέθηκε αντιμέτωπος με τον θεό Διόνυσο. Ο μύθος αναφέρει ότι ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού και της έκστασης, δεν πολέμησε με συμβατικά όπλα. Επιτέθηκε στον Εύρυτο και τον σκότωσε χτυπώντας τον με τον θύρσο του (ένα ραβδί τυλιγμένο με κισσό και αμπελόφυλλα που κατέληγε σε ένα κουκουνάρι).
Σημείωση: Υπήρχε ένας αρχαίος χρησμός που όριζε ότι κανένας Γίγαντας δεν μπορούσε να πεθάνει αποκλειστικά από χέρι θεού. Έπρεπε να συμμετάσχει και ένας θνητός. Για τον λόγο αυτό, ο Ηρακλής βρισκόταν στη μάχη και έδινε το τελειωτικό χτύπημα σε κάθε Γίγαντα που έπεφτε, συμπεριλαμβανομένου και του Εύρυτου, με τα δηλητηριασμένα βέλη του.
Τα Αρχαία Ελληνικά Κείμενα (Αυτούσια Πηγή)
Η απόλυτη και πιο ξεκάθαρη βιβλιογραφική πηγή (το “100%” της πληροφορίας για τον θάνατό του) προέρχεται από τη «Βιβλιοθήκη» του Ψευδο-Απολλόδωρου (1ος – 2ος αιώνας μ.Χ.), ο οποίος διέσωσε τους παλαιότερους μύθους. Στο Βιβλίο Α’, κεφάλαιο 6, περιγράφεται αναλυτικά ποιος σκότωσε ποιον στη Γιγαντομαχία.
Το Αυτούσιο Αρχαίο Κείμενο (Απολλόδωρου Βιβλιοθήκη, 1.6.2): «…Πορφυρίων δέ Ηρακλει επεισέπτη καί Ήρα. […] Εύρυτον δέ θύρσω Διόνυσος έκτεινε, Κλυτίον δέ δασίν Εκάτη, Ήφαιστος δέ μύδροις βαλών Μίμαντα…»
Ακριβής Μετάφραση: «…Ο Πορφυρίωνας τότε όρμησε εναντίον του Ηρακλή και της Ήρας. […] Τον Εύρυτο τον σκότωσε ο Διόνυσος με τον θύρσο, τον Κλυτίο η Εκάτη με δάδες, και ο Ήφαιστος ρίχνοντας πυρωμένα μέταλλα (σκότωσε) τον Μίμαντα…»
Ετυμολογία του Ονόματος
Το όνομα «Εύρυτος» προέρχεται από το αρχαίο επίθετο ευρύς (πλατύς, ευρύς) και το ρήμα ρέω. Επομένως, το όνομά του σημαίνει «αυτός που ρέει άφθονα» ή «ο πλατύς/ορμητικός», κάτι που ταιριάζει απόλυτα στην ανεξέλεγκτη και ορμητική φύση ενός Γίγαντα που εκπροσωπεί τις χαοτικές δυνάμεις της φύσης.
Ο Εύρυτος στην Αρχαία Τέχνη
Επειδή η σκηνή της μάχης του με τον Διόνυσο ήταν εντυπωσιακή, απεικονίστηκε πολλές φορές στην αρχαία τέχνη.
- Αγγειογραφία: Σε αρκετά αρχαία αγγεία, ο Διόνυσος απεικονίζεται να κρατά τον θύρσο του σαν δόρυ και να επιτίθεται στον Εύρυτο, ενώ συχνά δίπλα του βρίσκονται λιοντάρια ή πάνθηρες που δαγκώνουν τον Γίγαντα.
- Βωμός της Περγάμου: Στη διάσημη ζωφόρο του Βωμού της Περγάμου (το κορυφαίο γλυπτό της ελληνιστικής εποχής που απεικονίζει τη Γιγαντομαχία), η σκηνή του Διονύσου που πολεμά τον Εύρυτο είναι από τις πιο χαρακτηριστικές.
Ο Εύρυτος ήταν το δημιούργημα της οργισμένης Γαίας, ένας ανίκητος πολεμιστής που γεννήθηκε από το αίμα του Ουρανού. Η παρουσία του στη μυθολογία και τη βιβλιογραφία (Απολλόδωρος) εξυπηρετεί στο να δείξει την επικράτηση της Ολύμπιας τάξης: έπεσε νεκρός από τον Διόνυσο, αποδεικνύοντας ότι το πνεύμα και η θεϊκή αρμονία μπορούν να υποτάξουν ακόμα και την πιο ωμή, γήινη δύναμη.