Eγγραφα της ιαπωνικής θυγατρικής δείχνουν κρυφή χρηματοδότηση επιστημονικών ερευνών και ακαδημαϊκών για την προώθηση της εναλλακτικής στα τσιγάρα συσκευής θερμαινόμενου καπνού IQOS και στόχευση της στρατηγικής μάρκετινγκ και σε μη καπνιστές.
Την προσπάθεια της Philip Morris International, μιας από τις μεγαλύτερες καπνοβιομηχανίες του κόσμου, να προστατεύσει πάση θυσία τα κέρδη της στη νέα εποχή μείωσης των ποσοστών καπνίσματος, αναδεικνύουν μια σειρά από εσωτερικά έγγραφα που διέρρευσαν από τη θυγατρική της εταιρεία στην Ιαπωνία.
Επίκεντρο των προσπαθειών, το αμφιλεγόμενο προϊόν θέρμανσης καπνού IQOS, που προβάλλεται ως λιγότερο επιβλαβές σε σχέση με τα τσιγάρα για την υγεία -αλλά είναι και αυτό εθιστικό- και από το οποίο o κολοσσός πραγματοποιεί ήδη τουλάχιστον το 30% των παγκόσμιων εσόδων του.
Μια νέα ανάλυση εσωτερικού εγγράφου στρατηγικής μάρκετινγκ της Philip Morris Japan (PMJ) τον Απρίλιο 2019 από το δίκτυο ελέγχου της παγκόσμιας καπνοβιομηχανίας STOP αποκαλύπτει τον πολύπλευρο και σχολαστικό σχεδιασμό της PMJ προκειμένου να επηρεάσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής -σε περιφερειακό, εθνικό αλλά και ενδεχομένως σε διεθνές επίπεδο-, τους επαγγελματίες υγείας, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, με απώτερο στόχο την ευρεία αποδοχή του IQOS και την αύξηση των πωλήσεών του.
Επιδημία καπνού
Η ανάλυση («Today Japan, Tomorrow the World: Philip Morris Japan’s Leaked Marketing Blueprint for IQOS») υπογραμμίζει ότι η PMI μπορεί να αναπτύσσει παρόμοιες τακτικές και σε άλλες χώρες, δημιουργώντας ενδεχομένως ένα νέο είδος επιδημίας καπνού με το IQOS. Παρότι η PMI ισχυρίζεται ότι το IQOS είναι μόνο για ενήλικες καπνιστές, το έγγραφο μάρκετινγκ που διέρρευσε υποδεικνύει ότι η καπνοβιομηχανία αγωνιζόταν να προσεγγίσει ένα πολύ ευρύτερο κοινό για το εθιστικό προϊόν της.
Η διαπίστωση προστίθεται σε ένα ευρύτερο σύνολο στοιχείων που δείχνουν ότι η PMI εμπορεύεται το IQOS με τρόπους που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, όχι μόνο στους καπνιστές. Προηγούμενες ερευνητικές αναφορές έχουν δείξει ότι απευθύνεται σε νέους, ακόμη και μαθητές.
Η PMJ φαίνεται σύμφωνα με το έγγραφο που ανέλυσε η STOP να ασκεί πιέσεις για να επιτραπεί η χρήση του IQOS σε μέρη όπου απαγορεύεται το κάπνισμα, για την έγκριση των αναπόδεικτων ισχυρισμών της βιομηχανίας περί ελαχιστοποίησης της βλάβης στην υγεία από τον θερμαινόμενο καπνό και για τη φορολόγηση του προϊόντος και των ηλεκτρονικών τσιγάρων με ευνοϊκό συντελεστή έτσι ώστε να διασφαλιστεί η προσιτότητά τους στους καταναλωτές.
Μεταξύ των στόχων επιρροής που επιλέγονται στο έγγραφο για εγκρίσεις υπάρχουν πολιτικοί, γιατροί, η Υπηρεσία Διαχείρισης Πυρκαγιών και Καταστροφών της Ιαπωνίας και ομάδες φιλοξενίας.
Η εξασφάλιση της συναίνεσής τους, επισημαίνει το έγγραφο, θα μπορούσε να δώσει την εντύπωση ευρείας αποδοχής του IQOS. Στόχος προβολής του IQOS ήταν και οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Τόκιο (2020), μια γνωστή τακτική της βιομηχανίας που διαφημίζει τα εθιστικά, επιβλαβή προϊόντα καπνού σε αθλητικές εκδηλώσεις – συνδέοντάς τα με την υγεία, παραπλανώντας τους καταναλωτές και προσεγγίζοντας παιδιά και νέους.
Επιρροή
Η ανάλυση της STOP παραθέτει αναφορές των μέσων ενημέρωσης που υποδηλώνουν ότι η PMI μπορεί να προσπαθεί να καλλιεργήσει παρόμοια επιρροή για το IQOS σε άλλες χώρες, προσεγγίζοντας μεταξύ άλλων υπουργούς της κυβέρνησης και τοπικά συμβούλια στο Ηνωμένο Βασίλειο και το εθνικό δίκτυο λομπιστών στις ΗΠΑ, σχεδιάζοντας την πώληση του IQOS σε παμπ, μπαρ και κλαμπ στην Αυστραλία, στοχεύοντας στον κλάδο του τουρισμού και της φιλοξενίας στην Ελλάδα με τα «ελεύθερα καπνίσματος» (free smoke) νησιά και προσπαθώντας να προσλάβει οδοντιάτρους ως υποστηρικτές του IQOS στη Γερμανία.
Πληρωμές
Σαν να μην έφταναν αυτά, κάποια άλλα έγγραφα της Philip Morris Japan (24 μεταξύ 2012 και 2020) αποκάλυψαν ότι η εταιρεία χρηματοδότησε κρυφά μελέτη από Ιάπωνες ακαδημαϊκούς και είχε προσλάβει Ιάπωνα σύμβουλο βιοεπιστημών για να αναλάβει εκτεταμένες επιστημονικές εργασίες και να δημιουργήσει ευνοϊκό περιβάλλον για το IQOS. Ανάλυση αυτών των εγγράφων από ερευνητές της Ομάδας Ελέγχου Καπνού στο Πανεπιστήμιο του Μπαθ έδειξε ότι η PMI πλήρωνε περίπου 20.000 δολάρια τον μήνα την FTI-Innovations, μια συμβουλευτική εταιρεία βιοεπιστημών που διευθύνεται από καθηγητή του Πανεπιστημίου του Τόκιο, για εργασίες όπως η προώθηση της επιστήμης και των προϊόντων της PMI σε ακαδημαϊκές εκδηλώσεις. Σε εσωτερικό email, υπάλληλος της PMJ φέρεται να λέει ότι τους είχαν πει «να το κρατήσουν μυστικό».
«Οι καταναλωτές, οι επιστήμονες, οι δημοσιογράφοι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να είναι εξαιρετικά σκεπτικιστές με την PMI, την επιστήμη της και τα λεγόμενα προϊόντα “μειωμένου κινδύνου”», υπογράμμισε η δρ Sophie Braznell, μια εκ των συγγραφέων της ανάλυσης. «Η χειραγώγηση της επιστήμης για το κέρδος μάς βλάπτει όλους, ειδικά τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους καταναλωτές που προσπαθούν να λάβουν αποφάσεις οι οποίες ενδεχομένως αλλάζουν τη ζωή τους» πρόσθεσε.