Απρόσιτα τα ενοίκια και η κατοικία στην Ελλάδα

Αργούν πολύ ή δεν φεύγουν ακόμη και ποτέ οι νέοι από την ασφάλεια του πατρικού τους σπιτιού στη χώρα μας. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια που επιβεβαιώνεται τόσο από στοιχεία που δίνονται κατά καιρούς στη δημοσιότητα όσο και από την καθημερινή ζωή.

Απρόσιτη η κατοικία στην Ελλάδα

Σύμφωνα με μία έρευνα που πραγματοποίησε η Alpha Bank για τα ενοίκια και τη στέγαση, η μετάβαση των νέων στην αυτονομία καθυστερεί, καθώς ο μέσος Έλληνας εγκαταλείπει τη γονική στέγη στα 35 του χρόνια! Αποτελεί ένα από τα πλέον πιεστικά κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της εποχής μας. Το πιο σημαντικό στοιχείο της έρευνας είναι το γεγονός ότι, ο ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών σε σχέση με τις συνεχώς μειούμενες μηνιαίες αποδοχές των εργαζόμενων, εντείνει τη δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή στέγη. Η μελέτη εντοπίζει πολλαπλούς παράγοντες που ενισχύουν σήμερα τη ζήτηση για κατοικίες: οι ξένες άμεσες επενδύσεις σε ακίνητα ανήλθαν στα 2,8 δισ. ευρώ το 2024, εστιάζοντας σε περιοχές υψηλής τουριστικής ή εμπορικής αξίας. Παράλληλα, η άνοδος της βραχυχρόνιας μίσθωσης (τύπου Airbnb) απορρόφησε σημαντικό αριθμό κατοικιών από την αγορά μακροχρόνιας ενοικίασης. Η τηλεργασία και η μεταβολή των προτιμήσεων οδήγησαν σε αυξημένη ζήτηση για μεγαλύτερους και περιφερειακά τοποθετημένους χώρους, ενώ η πολιτισμική προσήλωση των Ελλήνων στην ιδιοκατοίκηση παραμένει ισχυρή: το 74% εξακολουθεί να θεωρεί την κατοχή κατοικίας ως ασφαλή και συμφέρουσα επένδυση. Η έρευνα πεδίου που διεξήχθη από την QED για την Alpha Bank καταγράφει με ενάργεια τη διάθεση και τις δυσκολίες των πολιτών:

μόλις το 12% δηλώνει πως σχεδιάζει αγορά κατοικίας τα επόμενα δύο χρόνια, με την πλειονότητα να ενδιαφέρεται για κύρια κατοικία
το 54% δηλώνει πως η αγορά είναι μη εφικτή
ενώ το 70% θεωρεί ότι τα ενοίκια είναι πλέον απρόσιτα
Στο σκέλος της προσφοράς, το πρόβλημα εντείνεται από τη γήρανση του κτιριακού αποθέματος – το 64% των κατοικιών έχει χτιστεί πριν από 30 και πλέον χρόνια. Η ανακαίνιση συχνά είναι οικονομικά ασύμφορη. Επιπλέον, η αύξηση του κόστους κατασκευής εξαιτίας της ανόδου στις τιμές υλικών και ενέργειας καθιστά την ανέγερση νέων κατοικιών λιγότερο ελκυστική. Το 2023, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 13,9% και το 2024 κατά 8,7%, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε με χαμηλότερους ρυθμούς: 8,1% και 5,6% αντίστοιχα. Το 42% όσων έχουν στεγαστικό δάνειο δαπανά πάνω από το 30% του εισοδήματός του για την αποπληρωμή, ενώ το 52% των ενοικιαστών πληρώνει αντίστοιχο ποσοστό του μηνιαίου του εισοδήματος στο ενοίκιο. Σε νοικοκυριά με διαθέσιμο εισόδημα κάτω των 1.450 ευρώ, η επιβάρυνση ξεπερνά το 60%. Παρά τα εμπόδια, η επιθυμία για ιδιοκατοίκηση παραμένει αμείωτη. Όμως η μετάβαση στην αυτονομία καθυστερεί, καθώς ο μέσος Έλληνας εγκαταλείπει τη γονική στέγη στα 35 του χρόνια.