Τις πρώτες πρωινές ώρες της 4ης Μαρτίου, ένα υποβρύχιο του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ βύθισε την ιρανική φρεγάτα IRIS Dena σε διεθνή ύδατα
περίπου 37 χιλιόμετρα ανοικτά των νότιων ακτών της Σρι Λάνκα. Ογδόντα επτά ναύτες έχασαν τη ζωή τους. Το ιρανικό πολεμικό πλοίο επέστρεφε από μια πολυεθνική ναυτική άσκηση.
Η άσκηση, με την κωδική ονομασία «MILAN 2026», βρισκόταν υπό τη διοίκηση του ινδικού στρατού.
Η επίθεση των ΗΠΑ ήταν προφανώς σχεδιασμένη, λέει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας Κανβάλ Σίμπαλ σε συνέντευξή του στην DW.
«Το ιρανικό πλοίο ήταν ουσιαστικά ανυπεράσπιστο, καθώς το πρωτόκολλο για τέτοιες ασκήσεις συνήθως ορίζει ότι τα συμμετέχοντα πλοία δεν επιτρέπεται να μεταφέρουν πυρομαχικά».
«Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι η ναυτική άσκηση ονομάζεται «MILAN», που ουσιαστικά σημαίνει «ενώνουμε τις δυνάμεις μας» (στα Χίντι)», συνέχισε ο Σίμπαλ. «Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αγνόησαν τις συμφωνίες με την Ινδία, δεδομένου ότι το πλοίο βρισκόταν σε αυτά τα ύδατα κατόπιν πρόσκλησής μας».
Ο ηγετικός ρόλος της Ινδίας στον Ινδικό Ωκεανό
Το περιστατικό αποτέλεσε μια περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία επεκτάθηκε πέρα από τον Περσικό Κόλπο, και πυροδότησε έντονες αντιδράσεις στην Ινδία.
Οι επικριτές λένε ότι το ιρανικό πλοίο είχε επισκεφθεί προηγουμένως την Ινδία. Επιπλέον, ενώ η βύθιση έλαβε χώρα σε διεθνή ύδατα του Ινδικού Ωκεανού, συνέβη σε μια περιοχή όπου η Ινδία επιδιώκει να διεκδικήσει την ηγετική της θέση στη θάλασσα.
Ο Ινδός πρωθυπουργός ΝαρέντραΜόντι και το Υπουργείο Εξωτερικών αρχικά παρέμειναν εντελώς σιωπηλοί σχετικά με την επίθεση.
Τέλος, ο υπουργός Εξωτερικών Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ δήλωσε: «Όταν οι Ιρανοί ναύτες απέπλευσαν και ήρθαν στην Ινδία, η κατάσταση ήταν εντελώς διαφορετική. Ερχόντουσαν για μια ναυτική άσκηση. Και στη συνέχεια, κατά μία έννοια, βρέθηκαν στη λάθος πλευρά των πρόσφατων γεγονότων».
Η Ινδία αποφεύγει να επικρίνει τους συμμάχους της
Η συγκρατημένη αντίδραση του κοινού αντανακλά ένα οικείο μοτίβο στην ινδική εξωτερική πολιτική: η Ινδία τείνει να αποφεύγει την άμεση κριτική των στρατηγικών εταίρων της, ακόμη και όταν συμβαίνουν δυσάρεστα περιστατικά.
Αυτό ευθυγραμμίζεται επίσης με την προσέγγιση της Ινδίας στη συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν. Το Νέο Δελχί δεν παίρνει θέση και αντ’ αυτού ζητά αυτοσυγκράτηση, αποκλιμάκωση και επιστροφή στον διάλογο.
Πολλοί στην Ινδία, ωστόσο, θεωρούν τη σιωπή του Μόντι ως ένδειξη αδυναμίας.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης λένε ότι η κυβέρνηση είναι ευάλωτη σε περιφερειακές κρίσεις και ζητούν την καταδίκη της ενέργειας των ΗΠΑ.
«Η σύγκρουση έφτασε στην αυλή μας μετά τη βύθιση ενός ιρανικού πολεμικού πλοίου στον Ινδικό Ωκεανό», λέει ο πολιτικός αντίπαλος του Μόντι, Ραχούλ Γκάντι, πρώην ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Κόμματος του Κογκρέσου.
«Ωστόσο, ο πρωθυπουργός παρέμεινε σιωπηλός. Σε μια εποχή σαν κι αυτή, χρειαζόμαστε ένα σταθερό χέρι στο τιμόνι. Αντ’ αυτού, η Ινδία έχει έναν συμβιβασμένο πρωθυπουργό που έχει παραδώσει τη στρατηγική μας αυτονομία».
Εκτός από τον Ειρηνικό Ωκεανό, ο Ινδικός Ωκεανός βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο γεωπολιτικών εντάσεων. Οι μεγάλες δυνάμεις διατηρούν εδώ και καιρό παρουσία σε αυτόν τον ωκεανό μεταξύ Αφρικής και Ινδονησίας. Οι ΗΠΑ λειτουργούν στρατιωτική βάση στο μικροσκοπικό νησί Ντιέγκο Γκαρσία στη μέση του Ινδικού Ωκεανού, το οποίο αποτελεί βρετανικό έδαφος.
Η Ουάσινγκτον το έχει μισθώσει από το Λονδίνο μέχρι το 2036. Κινεζικά πλοία κάνουν στάσεις στα λιμάνια της Χαμπαντότα στη Σρι Λάνκα και του Γκουαντάρ στο Πακιστάν. Και οι δύο δυνάμεις έχουν βάσεις στο Τζιμπουτί της Ανατολικής Αφρικής, που βρίσκονται σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων μεταξύ τους.
Ποιος ελέγχει τον Ινδικό Ωκεανό;
Παρόλο που η Ινδία δεν έχει ούτε τη νομική ούτε την επιχειρησιακή εξουσία να παρακολουθεί τα διεθνή ύδατα στα ανοικτά των νότιων ακτών της Σρι Λάνκα, οι ειδικοί λένε ότι αυτό το περιστατικό εγείρει άβολα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της Ινδίας να εγγυηθεί την ασφάλεια στην άμεση σφαίρα επιρροής της.
«Ανεξάρτητα από το πόσο διπλωματικά ντροπιαστικό μπορεί να είναι αυτό για την Ινδία, αυτό το περιστατικό τελικά υπογραμμίζει την ικανότητα και την εμβέλεια του αμερικανικού υποβρύχιου πολέμου», σύμφωνα με δηλώσεις του ειδικού σε θέματα ασφάλειας και στρατηγικής, αρχιπλοιάρχου Ουντάι Μπασκάρ. Κατά την άποψή του, η βύθιση της ιρανικής φρεγάτας αναδεικνύει μια θεμελιώδη πραγματικότητα στους ανοιχτούς ωκεανούς. «Ο έλεγχος των ωκεανών ανήκει σε εκείνους που διαθέτουν τα πιο προηγμένα συστήματα επιτήρησης και υποβρύχιων όπλων».
Ο Μπασκάρ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ, υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν αυτές τις δυνατότητες «μονομερώς», συμπεριλαμβανομένου του Ινδικού Ωκεανού.
Ο Ινδός στρατηγός άμυνας, ταξίαρχος S.K. Chatterji, απάντησε ότι, ως ναυτική δύναμη, η Ινδία είχε αρκετές επιλογές σε περίπτωση κρίσης μεγάλης κλίμακας. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να διαταράξει την κυκλοφορία προς τα ανατολικά προς το Στενό της Μαλάκα, μια ζωτικής σημασίας εμπορική οδό μεταξύ Μαλαισίας και Ινδονησίας.
«Είμαστε μια σημαντική δύναμη στον Ινδικό Ωκεανό», λέει, «αλλά με τους τρέχοντες πόρους μας δεν μπορούμε να τον κυριαρχήσουμε. Τα πλεονεκτήματά μας είναι γεωγραφικά. Η Ινδία προεξέχει στον Ινδικό Ωκεανό σαν πλωτή γέφυρα».
Ο Μουράλι Κρισνάν /Murali Krishnan, δημοσιογράφος στο Νέο Δελχί, ειδικευμένος στην ινδική πολιτική, κοινωνία και οικονομία
—