Η Άνγκελα Μέρκελ και 11 ακόμη Γερμανοί πολιτικοί «έστρωσαν το χαλί» στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ωθώντας τον, με τη γενικότερη στάση τους, στο να λάβει την απόφαση να επιτεθεί στην Ουκρανία.
Αυτό αναφέρει σε σημερινό εκτενές άρθρο του το Politico, τονίζοντας πως ο πολιτικός, ακαδημαϊκός και επιχειρηματικός κόσμος της Γερμανίας δέχεται κύμα σφοδρών επικρίσεων για την πολιτική που ακολουθούσε εδώ και χρόνια η κυβέρνηση του Βερολίνου έναντι της Μόσχας, καθώς, από την ημέρα (24 Φεβρουαρίου) που ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι πολιτικοί, τα μέσα ενημέρωσης, καθώς και η ακαδημαϊκή ελίτ της Γερμανίας βασανίζονται από το ερώτημα «πώς μπορέσαμε να πέσουμε τόσο έξω;».
Σύμφωνα με το Politico, το μόνο που χρειαζόταν η Γερμανία για να κρατήσει υπό έλεγχο τη Ρωσία, μετά από χρόνια διαλέξεων στη Δύση, ήταν λίγη «Ostpolitik» (πολιτική προσέγγισης και οικονομικής αλληλεξάρτησης).
Ο καγκελάριος, Όλαφ Σολτς, ο οποίος και διαδέχθηκε την Άνγκελα Μέρκελτον περασμένο Δεκέμβριο, απάντησε στην αποκήρυξη της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής για δεκαετίες, ανακοινώνοντας μια δραματική στροφή 180 μοιρών, αφού προηγουμένως χρησιμοποίησε μια τακτική του προκατόχου του. Το σχέδιο ονομάστηκε «Zeitenwende» (ιστορική αλλαγή) και περιελάμβανε μια δέσμευση να δαπανηθούν 100 δισεκατομμύρια ευρώ βραχυπρόθεσμα για την άμυνα της χώρας.
Όμως, μερικές εβδομάδες αργότερα, ο πανικός στο γερμανικό κατεστημένο για τη λανθασμένη εκτίμηση του Βλαντιμίρ Πούτιν, έχει δώσει τη θέση του σε μια πιο προκλητική στάση απέναντι στους συμμάχους, που απαιτούν από το Βερολίνο να κάνει το βήμα και να παράσχει στην Ουκρανία μερικούς πυραύλους της σοβιετικής εποχής. Μια τέτοια υποταγή χρησιμεύει ως υπενθύμιση ότι η Γερμανία δεν «πούλησε την ψυχή της» στη Ρωσία από τη μια ημέρα στην άλλη. Ήταν μια διαδικασία που κράτησε χρόνια, στο τέλος της οποίας, ολόκληρη η χώρα ήταν συνένοχη.
Το Politico παραθέτει, κατόπιν, έναν αναλυτικό κατάλογο των πολιτικών που ευθύνονται περισσότερο για την άστοχη προσέγγιση της Γερμανίας προς τη Ρωσία και τον ηγέτη της.
Την ώρα που ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία μετρά 71 ημέρες, , γράφει σε άρθρο του ο ιστότοπος «Politico».
Μεσολάβησαν χρόνια διαλέξεων στη Δύση ότι η περίφημη «Ostpolitic» () ήταν το μόνο εργαλείο που χρειαζόταν για να κρατηθεί υπό έλεγχο η Ρωσία. Ωστόσο τώρα, Γερμανοί πολιτικοί, ΜΜΕ και η ακαδημαϊκή ελίτ της χώρας διερωτώνται πώς κατάφεραν να πέσουν τόσο έξω. Σπάνια η εμπιστοσύνη μιας χώρας στον εαυτό της και τη θέση της στον κόσμο έχει κατακερματιστεί τόσο πολύ από τη μια ημέρα στην άλλη.
Ο Σοσιαλδημοκράτης Καγκελάριος, Όλαφ Σολτς που διαδέχθηκε την Άνγκελα Μέρκελ τον Δεκέμβριο του 2021, αφαίρεσε ένα κεφάλαιο από το «βιβλίο» της προκατόχου του ανακοινώνοντας μια δραματική στροφή 180 μοιρών στην γερμανική εξωτερική πολιτική. Βαπτίστηκε «Zeitenwende» (ιστορική αλλαγή) και το σχέδιο Σολτς περιλάμβανε μια δέσμευση να δαπανηθούν 100 δισεκατομμύρια ευρώ για την άμυνα βραχυπρόθεσμα.
Ωστόσο, η Γερμανία δεν πούλησε την ψυχή της στη Ρωσία από τη μια μέρα στην άλλη. Ήταν μια διαδικασία που κράτησε χρόνια, στο τέλος της οποίας ολόκληρη η χώρα ήταν συνένοχη. Για τον ιστότοπο «Politico» που συνέταξε μία λίστα με τα πρόσωπα και τα όργανα που ευθύνονται περισσότερο για την άστοχη προσέγγιση της Γερμανίας προς τη Ρωσία και τον ηγέτη της, πρώτη και καλύτερη είναι η Άνγκελα Μέρκελ.
Άνγκελα Μέρκελ
Κανένας Γερμανός δεν είναι πιο υπεύθυνος για την κρίση στην Ουκρανία από την τέως Καγκελάριο, Άνγκελα Μέρκελ, καθώς αποτέλεσε την κινητήρια δύναμη πίσω από την άρνηση του ΝΑΤΟ να εντάξει την Ουκρανία. Ακόμη και μετά την εισβολή της Μόσχας στη Γεωργία, τον βάρβαρο βομβαρδισμό της Συρίας, την προσάρτηση της Κριμαίας, τον πόλεμο στο Ντονμπάς, την κατάρριψη του MH-17, τη δολοφονία ενός Τσετσένου αντάρτικου τύπου συμμορίας στο κέντρο του Βερολίνου και τη δηλητηρίαση του Αλεξέι Ναβάλνι, η Μέρκελ επέμεινε ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να συλλογιστεί.
Τής χρεώνεται, επίσης, και το «αμφιλεγόμενο» βήμα να εγκρίνει τον αγωγό Nord Stream 2 το 2015 παρά την κατοχή της Κριμαίας από τον Πούτιν και τον πόλεμο στην ανατολική Ουκρανία. Από τότε που ξεκίνησε ο τελευταίος πόλεμος, η Μέρκελ έχει ουσιαστικά σιωπήσει. Τον περασμένο μήνα, είπε μέσω εκπροσώπου ότι στηρίζει την απόφασή της το 2008 να εμποδίσει την είσοδο της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ
Έμπιστος για πολλά χρόνια του πρώην καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο Στάινμαϊερ ήταν εξαρχής υπέρμαχος της ενεργειακής συμμαχίας της Γερμανίας με τη Ρωσία μέσω των αγωγών Nord Stream.
Όπως πολλοί Σοσιαλδημοκράτες, ο Στάινμαϊερ υποστήριξε ότι το έργο θα εγγυηθεί την ειρήνη δημιουργώντας αμοιβαία εξάρτηση μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας. Ως υπουργός Εξωτερικών υπό τη Μέρκελ, συνέχισε να πιέζει αυτή τη γραμμή απέναντι στις ολοένα και πιο επιθετικές ενέργειες της Μόσχας.
Διαδραμάτισε επίσης βασικό ρόλο στην προσπάθεια επιβολής διπλωματικών λύσεων στην Ουκρανία, με πιο αξιοσημείωτη τη λεγόμενη Φόρμουλα Στάινμαϊερ, η οποία θα είχε εδραιώσει την επιρροή της Ρωσίας στη χώρα. Τώρα ο πρόεδρος της Γερμανίας αναγνώρισε πρόσφατα ότι έκανε λάθος που υποστήριξε τον Nord Stream και είχε κακώς εκτιμήσει τον Πούτιν. Ωστόσο, ο Ζελένσκι «μπλόκαρε» την επίσκεψή του στο Κίεβο.
Γκέρχαρντ Σρέντερ
Αφού έχασε την καγκελαρία από τη Μέρκελ το 2005, ο Σρέντερ θα μπορούσε να είχε αποσυρθεί στο Αννόβερο για μια ήσυχη ζωή με την οικογένειά του. Όσον αφορά την πολιτική, η καγκελαρία του ήταν αναμφισβήτητα η πιο επιτυχημένη της γενιάς του και πιθανότατα θα είχε κερδίσει τον σεβασμό ως ένας σοφός πολιτικός.
Αλλά, όπως τόσοι πολλοί πρώην πολιτικοί, ακολούθησε τα χρήματα. Η απόφαση του Σρέντερ λίγες εβδομάδες αφότου άφησε τα καθήκοντά του να υπηρετήσει ως πρόεδρος του έργου του αγωγού Nord Stream, το οποίο είχε εγκρίνει τις τελευταίες μέρες του ως καγκελάριος, τον τοποθετεί σε μια δική του κατηγορία, διότι είναι αιώνια πιστός φίλος του Πούτιν.
Όμως, αντί να υποχωρήσει, ο Σρέντερ έγινε ο μεγαλύτερος υπέρμαχος του Ρώσου προέδρου στη Δύση, έναν ρόλο που συνεχίζει να παίζει. Ο Σρέντερ έκανε μια δονκιχωτική προσπάθεια να μεσολαβήσει σε μια ειρηνευτική συμφωνία πετώντας στη Μόσχα τον Μάρτιο, μια επίσκεψη που πολλοί θεώρησαν ως κάτι παραπάνω από μια προσπάθεια να αναστήσει τη δική του εικόνα. Πρόσφατα είπε στους New York Times ότι ο πόλεμος της Ρωσίας ήταν ένα «λάθος», αλλά ήταν προκλητικός για τις δικές του ενέργειες. «Δεν κάνω mea culpa», είπε.
Τζο Κάιζερ
Ως διευθύνων σύμβουλος του Γερμανού κολοσσού, Siemens, από το 2013 έως το 2021, ο Κάιζερ ήταν ακούραστος στο να φλερτάρει τις επιχειρήσεις στη Ρωσία. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, ο Κάιζερ αρνήθηκε να ακυρώσει ένα ταξίδι στη Μόσχα για να συναντήσει τον Πούτιν στην ιδιωτική του κατοικία και προειδοποίησε τους επικριτές του στη συνέχεια, λέγοντας ότι δεν θα επέτρεπε «οι προσωρινές αναταράξεις να επηρεάσουν υπερβολικά τα μακροπρόθεσμα σχέδιά μας».
Ο Κάιζερ ζήτησε πρόσφατα συγγνώμη για τα σχόλια, λέγοντας ότι ο Πούτιν τον ξεγέλασε. «Ήμουν μεταξύ εκείνων που πίστευαν στην αρχή του Wandel durch Handel», είπε, αναφερόμενος στη γερμανική στρατηγική της προσπάθειας μεταμόρφωσης των αυταρχικών χωρών με την εμβάθυνση των εμπορικών δεσμών.
Βόλφγκανγκ Ράιτζλε
Ως η κινητήρια δύναμη πίσω από τον κολοσσό βιομηχανικού αερίου, Linde, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ο Ράιτζλε ώθησε την εταιρεία όλο και πιο βαθιά στη Ρωσία. Ελάχιστα, αν όχι καθόλου, Γερμανικά στελέχη ήταν τόσο κοντά στην κυβέρνηση του Πούτιν όλα αυτά τα χρόνια όσο ο Ράιτζλε, ένα πρώην στέλεχος της BMW που υπηρέτησε αρχικά ως Διευθύνων Σύμβουλος της Linde και μετά ως πρόεδρος της, σε μια θέση από την οποία παραιτήθηκε τον Μάρτιο.
Πέρυσι, επέβλεψε αυτό που φάνηκε να είναι το μεγαλύτερο πραξικόπημα του Linde, μια συμφωνία 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων με τον ρωσικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom για την κατασκευή ενός τεράστιου κόμβου επεξεργασίας φυσικού αερίου κοντά στα σύνορα της Ρωσίας με την Εσθονία.
Μέχρι στιγμής, η εταιρεία εμμένει στο έργο. Ενώ ο Ράιτζλε δεν φαίνεται να έχει στο μυαλό την κατάσταση στην Ουκρανία, η Λίντε δήλωσε πρόσφατα σε μια δήλωση ότι «ανησυχεί βαθιά για την ανθρωπιστική κρίση που προκύπτει». Ίσως να μην ανησυχεί τόσο για τις συναλλαγές της με τον Πούτιν.
Ματίας Πλάτσεκ
Ο Πλάτσεκ υπήρξε το πιο ευγενικό πρόσωπο της ρωσικής επιθετικότητας στο Βερολίνο. Προσπάθησε να πείσει τους Γερμανούς ότι δεν είχαν τίποτα να φοβηθούν από τη Ρωσία. Όμως, λίγες ημέρες αργότερα παραιτήθηκε από πρόεδρος του Γερμανο-Ρωσικού Φόρουμ, μιας μη κερδοσκοπικής ομάδας της οποίας ηγήθηκε για την προώθηση των δεσμών μεταξύ των δύο χωρών, δηλώνοντας «αυταπατήθηκα γιατί αυτό που μόλις συνέβη ήταν αδιανόητο».
Στο βιβλίο του για το 2020, «Χρειαζόμαστε μια νέα Ostpolitik», ο Πλάτσεκ είπε ότι η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να αναγνωρίσει την Κριμαία ως μέρος του ρωσικού εδάφους, μια απαίτηση που έκανε για πρώτη φορά λίγο μετά τη ρωσική εισβολή το 2014. Έκτοτε έχει αναθεωρήσει αυτήν τη στάση και παραδέχτηκε ότι είχε κάνει λάθος σχετικά με τη Ρωσία.
Τζορτζ Ρέστλε
Ένας πολύ γνωστός ρεπόρτερ της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης και παρουσιαστής του ειδησεογραφικού περιοδικού «Monitor», ο Ρέστλε διατύπωσε την άποψη ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς ευθύνεται για τον ανταγωνισμό με τη Ρωσία.
Αν και επικρίνει τον Πούτιν και τον πόλεμο, ο Ρέστλε έχει προωθήσει μια γραμμή στον κυρίαρχο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό σταθμό της Γερμανίας (την κύρια πηγή ειδήσεων για τους περισσότερους Γερμανούς) που απεικονίζει τη Δύση ως ένοχη στην αντιπαράθεσή της με τη Ρωσία όσο και ο Πούτιν.
Φρίντριχ Μερτς
Ο νέος ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) της Γερμανίας, φαινόταν να μην έχει καμία σχέση με το τέλμα με τη Ρωσία.
Ωστόσο, σε καίριες στιγμές της συζήτησης για την πολιτική της Ρωσίας τα τελευταία χρόνια, ο Μερτς, ο οποίος κέρδισε την ηγεσία τoυ CDU στην τρίτη του προσπάθεια, βρισκόταν στη λάθος πλευρά της ιστορίας.
Χρειάστηκε η δηλητηρίαση του Ναβάλνι το 2020 για να πειστεί ο Μερτς, ένας εταιρικός δικηγόρος που πέρασε χρόνια στην πολιτική έρημο αφότου τον κέρδισε η Μέρκελ για την ηγεσία του CDU στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ότι ο αγωγός Nord Stream 2 μπορεί να μην ήταν καλή ιδέα. Επισκέφτηκε το Κίεβο αυτή την εβδομάδα.
Γιούργκεν Χάμπερμας
Καμία προσωπικότητα δεν έχει μεγαλύτερη επιρροή από τον Χάμπερμας, έναν άνθρωπο που πολλοί θεωρούν ως τον ανεπίσημο φιλόσοφο του γερμανικού κράτους.
Ο 92χρονος Χάμπερμας, 92 έχει χρησιμεύσει ως «μάντης» για την κυρίαρχη αριστερά της Γερμανίας για δεκαετίες. Το τελευταίο «μαργαριτάρι» της σοφίας του: «Η Γερμανία είχε δίκιο που δεν έστειλε όπλα στην Ουκρανία».
Μανουέλα Σβέσιγκ
Η Σοσιαλδημοκράτισσα Μανουέλα Σβέσιγκ, πρώην υπουργός Οικογενειακών Υποθέσεων υπό τη Μέρκελ, έγινε πρωθυπουργός του κρατιδίου του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας το 2017. Θεωρήθηκε από πολλούς ότι θα αναλάβει επικεφαλής στο κόμμα του SPD έως ότου ο αγωγός «Nord Stream 2» μπήκε στη μέση. Το ότι το γερμανικό άκρο του αγωγού τελειώνει στην πατρίδα της θα μπορούσε να θεωρηθεί κακή τύχη αν δεν ήταν το γεγονός ότι η ίδια πίστευε σε αυτό αληθινά.
Η Σβέσιγκ σπάνια έχανε την ευκαιρία τα τελευταία χρόνια να υπερασπιστεί το έργο. Έφθασε στο σημείο να ιδρύσει ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα με χρήματα από τον ρωσικό κολοσσό Gazprom για να ολοκληρώσει το έργο σε περίπτωση παρακώλυσης από τις κυρώσεις των ΗΠΑ.
«Έχετε την επιλογή μεταξύ ρωσικού φυσικού αερίου από τον αγωγό της Βαλτικής… ή αμερικανικού αερίου, που εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ», είπε στους βουλευτές κατά τη διάρκεια μιας έντονης συνόδου το 2020. Πρόσφατα άλλαξε… τροπάρι λέγοντας ότι το ίδρυμα ήταν λάθος και ότι ο Πούτιν έπρεπε να λογοδοτήσει για την επίθεση στην Ουκρανία. Αυτήν την εβδομάδα, όμως, δήλωσε πως «ζούμε σε μια νέα εποχή».
Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου
Στην ετήσια διάσκεψη, πολλοί συμμετέχοντες προέρχονται από τον επιχειρηματικό κόσμο. Τόσο ο Χόρστ Τέλτσικ, ο οποίος υπηρέτησε ως κύριος σύμβουλος του πρώην καγκελάριου Χέλμουτ Κολ πριν αναλάβει το συνέδριο το 1999, όσο και ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, ένας Γερμανός πρώην διπλωμάτης που έγινε σύμβουλος αναλαμβάνοντας τα ηνία το 2008, δυσκολεύονταν να προσφύγουν κατά Ρώσων αξιωματούχων και επιχειρηματιών.
Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να νομιμοποιηθεί η Ρωσία ως εταίρος για τις γερμανικές επιχειρήσεις, παρά τις κυρώσεις που είχε επιβάλλει η Δύση. Πιο συγκεκριμένα, υπό τον Ίσινγκερ, ο Χέρμαν Γκρεφ, διευθύνων σύμβουλος της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας, προσχώρησε στο διοικητικό συμβούλιο.
Σημειώνεται, επίσης, ότι αυτή την εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μέτρα για την περαιτέρω απομόνωση της τράπεζας από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς πολλοί θεωρούν ότι ο Σεργκέι Λαβρόφ, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, είναι εγκληματίας πολέμου.
Υπενθυμίζεται, όμως, ότι ήταν ένας από τους τακτικούς στη Διάσκεψη του Μονάχου, με τον Ίσινγκερ να τον χαιρετίζει το 2018 ως «αγαπητέ Σεργκέι» και τον Τέλτσικ, ο οποίος υποστηρίζει μια πολιτική «δούναι και λαβείν» με τη Ρωσία, να περιγράφει τον Πούτιν το 2019 ως «γοητευτικό, εξωστρεφή και ανοιχτό». Ερωτηθείς πρόσφατα εάν θα ήθελε να αναθεωρήσει αυτήν την αξιολόγηση, είπε ότι την υποστηρίζει γιατί «έτσι ήταν εκείνη την εποχή».
Ανατολική Επιτροπή
Η κύρια πλατφόρμα της Germany Inc για την αξιοποίηση της ρωσικής αγοράς είναι ένας οργανισμός γνωστός ως «Ost-Ausschuss» ή Ανατολική Επιτροπή. Ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1950, τα μέλη της ομάδας λόμπι περιλαμβάνουν τις περισσότερες από τις πιο γνωστές γερμανικές εταιρείες, από τη BMW έως τη VW και τον χημικό κολοσσό BASF.
Από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, η Ανατολική Επιτροπή ήταν επίσης ο καλύτερος φίλος της Μόσχας στο Βερολίνο, καθώς αγωνιζόταν κατά των αυστηρότερων κυρώσεων που θα μπορούσαν να επιβληθούν στη Μόσχα.
Την Τρίτη, ο επικεφαλής της Ost-Ausschuss, Όλιβερ Ερμές, ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί για να επικεντρωθεί στο να βοηθήσει τη δική του εταιρεία να περιηγηθεί στο νέο γεωπολιτικό τοπίο. Καταδίκασε τον πόλεμο «με τον πιο έντονο τρόπο» αλλά υποστήριξε επίσης ότι «οι αμοιβαίες οικονομικές εξαρτήσεις… δυνητικά συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση».