Δημήτρης Καπράνος
“Καλά, πιστεύει κανείς σας ότι αυτές οι τόσο καλά “τακτοποιημένες” γεωγραφικά πυρκαϊές ειναι συνέπεια της κλιματικής αλλαγής;”.
Το ερώτημα ετέθη στο τραπέζι των διακοπών, μεταξύ ελαφράς οινοποσίας και εντόνου προβληματισμού.
Ουδείς αμφισβητεί το ότι εσχάτως η πατρίδα βιώνει ένα πρωτοφανές κύμα πυρκαϊών. Από τη μία άκρη έως την άλλη, πύρινα μέτωπα ξεπηδούν σχεδόν ταυτόχρονα, με τα μέσα ενημερώσεως να μας γεμίζουν με εικόνες καταστροφής, ανθρώπους που εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και πυροσβέστες που μάχονται με αυταπάρνηση.
Αν και η κλιματική αλλαγή και οι υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν -το δίχως άλλο- παράγοντες κινδύνου, η κλίμακα, η χρονική σύμπτωση και η γεωγραφική διασπορά των πυρκαϊών δημιουργούν εύλογα ερωτήματα.
Το πρώτο και πιο ανησυχητικό είναι η πιθανότητα να μην πρόκειται για απλή σύμπτωση ή φυσικό φαινόμενο, αλλά για αποτέλεσμα οργανωμένων-με εμφανή σκοπό- ενεργειών.
Η ιστορία- η πρόσφατη, κυρίως- είναι γεμάτη παραδείγματα πυρκαϊών που οφείλονταν σε εμπρησμούς — άλλοτε για λόγους “οικοπεδοφαγίας”, άλλοτε για ποινικές ή προσωπικές αντιπαραθέσεις, και άλλοτε με καθαρά πολιτική στόχευση.
Όταν δεκάδες μέτωπα εμφανίζονται την ίδια ημέρα, σε απομακρυσμένες μεταξύ τους περιοχές, η υποψία ότι υπάρχει συντονιστικιό κέντρο, δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Σε αυτό το πλαίσιο, εμφανίζεται και η διάσταση της πολιτικής εκμεταλλεύσεως. Οι φυσικές καταστροφές, δυστυχώς, αποτελούν πεδίο προπαγάνδας και αντιπαραθέσεων.
Εχει αποδειχθει στην πράξη ότι οποιαδήποτε μεγάλη καταστροφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατηγορηθεί η εκάστοτε κυβέρνηση για ανικανότητα, αργοπορία ή κακή οργάνωση. Βεβαίως και μια κυβέρνηση μπορεί να επιχειρήσει να εμφανίσει μια καταστροφή ως αποτέλεσμα “εξωγενών παρεμβάσεων” σε μια προσπάθεια να στρέψει την κοινή γνώμη προς το μέρος της.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο ποιος κατηγορεί ποιον, αλλά το ότι ότι η-όποια και από οπουδήποτε- πολιτική εκμετάλλευση μπορεί να αλλοιώσει την πραγματικότητα.
Αν ένα γεγονός παρουσιασθεί με σκοπό την οικοδόμηση ενός πολιτικού αφηγήματος, οι πολίτες μένουν στο σκοτάδι για τα πραγματικά αίτια και οι πραγματικοί υπεύθυνοι — αν υπάρχουν — παραμένουν στο απυρόβλητο. Έτσι, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από το “ποιος έβαλε τη φωτιά και γιατί” στο “ποιος ωφελείται πολιτικά από αυτήν”…
Ας μην ξεχνάμε επισης ότι η συνεχής εμφάνιση των κατα συρροήν πυρκαϊών έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.
Όταν οι ίδιες περιοχές καίγονται ξανά και ξανά, όταν οι υποσχέσεις για αναδασώσεις και αντιπλημμυρικά έργα μένουν στα χαρτιά, και όταν οι έρευνες για εμπρησμούς σπάνια φθάνουν σε απτά αποτελέσματα, τότε η καχυποψία γίνεται σχεδόν αυτονόητη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οποιοδήποτε νέο κύμα πυρκαϊών αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως φυσική τραγωδία, αλλά και ως πολιτική σκηνή όπου παίζονται παιγνίδια ισχύος και επιβολής.
Για τους ανωτέρω λόγους, λοιπόν, είναι απαραίτητη η ώριμη και κατ΄εξακολούθηση δημόσια συζήτηση , με στόχο να απομονωθεί η προπαγάνδα και να φθάσουμε στην ουσία, ήτοι στην προστασία της ζωής, των δασών και της κοινωνίας.
Αν οι πυρκαϊές καταφέρουν να κάψουν και την αλήθεια, τότε η καταστροφή δεν θα είναι μόνο οικολογική, αλλά και θεσμική.