Του Ανδρέα Τσιφτσιάν – «Εξελεύσεται ράβδος εκ της ρίζης Ιεσσαί, και άνθος εκ της ρίζης αναβήσεται» (Ησ. ια’, 7).
Δεν το γνώριζα, αλλά, κάπου πρόσφατα το διάβασα, το χριστουγιαννιάτικο δέντρο είναι, πράγματι, χριστιανικό και μάλιστα, βυζαντινό έθιμο. Οι Δυτικοί το πήραν αρχικά από εμάς και το επανεισαγάγαμε εμείς από τους Δυτικούς ως αντιδάνειο.
Συμβολίζει μάλιστα το «δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού».
Ποιο ήταν όμως το «δέντρο της γνώσεως»;
Ήταν η εμπειρία της διάκρισης του καλού και του κακού. Η υπερηφάνεια της ανυπακοής στον Θεό. Η επαφή με τη γνώση του κακού, διαστρέβλωσε στον άνθρωπο τη λογική. Θόλωσαν τα συγκαλά του, αμφισβήτησε ο άνθρωπος την κατ’ εικόνα και ομοίωση Χάρη που του δώρισε ο Θεός.
Ο Θεός τοποθέτησε το «δέντρο» (τον διαβολέα) στον παράδεισο, για να δώσει στον άνθρωπο την ελευθερία να αποφασίζει, έδωσε στον άνθρωπο λοιπόν, ακόμη και την ελευθερία της ανυπακοής.
Γιατί;
Διότι το δημιούργημά του, όφειλε να έχει ηθική ελευθερία και ηθική αυτονομία. Προσέδωσε λοιπόν στον άνθρωπο ηθική αξία, αποδίδοντας σ’ αυτόν το προνόμιο της επιλογής και απονέμοντας σ’ αυτόν την τιμή της ελευθερίας της βούλησης.
Ο Θεός όμως, προειδοποίησε τον άνθρωπο. Ξεκαθάρισε ότι η επαφή με αυτό θα του επιφέρει τον θάνατο και θα τον υποτάξει στη φθορά.
Τον προειδοποίησε, δεν τον τιμώρησε. Έκανε αυτό που ένας γονιός κάνει στο παιδάκι του, «μην παίζεις με τη φωτιά, δε θα σε τιμωρήσω, αλλά θα καείς».
Και απέβαλε τον άνθρωπο, όχι ως ποινή, αλλά αναγκαστικά, διότι έπρεπε να εξορίσει και τον αντίδικο του ανθρώπου, τον εφευρέτη της αμαρτίας, τον διαβολέα, τον εκμαυλιστή, τον εμπνευστή της υπερηφάνειας και υποκινητή της ανυπακοής.
Ο Ίδιος όμως θα αναλάμβανε να επαναφέρει τον άνθρωπο, για να καταργήσει τη φθορά με την αθανασία, αλλά και πάλι, με τον ίδιο τρόπο, δίνοντας στον άνθρωπο την ελευθερία να αποφασίσει.
Αυτός, ο Ίδιος και κανείς άλλος, ήθελε να αναλάβει, αυτοπροσώπως, την ευθύνη για τον άνθρωπο!
Το «πήρε» πάνω Του. Ο Θεός Λόγος (η λογική), ανέλαβε το έργο να ενσαρκωθεί, για να επαναφέρει τον άνθρωπο στα λογικά του.
Όταν οι πρωτόπλαστοι ήρθαν σε επαφή με το «δέντρο», ένοιωσαν για πρώτη φορά το αίσθημα της ντροπής κι έτρεξαν να κρυφτούν. Άκουσαν, κρυμμένοι, τα βήματα του Θεού να τους «πλησιάζει» κι έτρεμαν από τον φόβο τους. Κι ενώ η ελευθερία ήταν δώρο προς τον άνθρωπο, η υπερηφάνεια της απεριόριστης ελευθερίας καταδίκασε τον άνθρωπο, στον φόβο, στη ντροπή και στη σκλαβιά της φθοράς και του θανάτου.
Τα ίδια βήματα βρόντηξαν τον Άδη κατά την τριήμερη κατάβαση. Τα ίδια πόδια έπλυνε η αμαρτωλή γυναίκα και σκούπισε με τα μαλλιά της, αυτά που άνθρωπος άκουγε να περπατούν κι έτρεμε από τρόμο.
Ένας Θεός που έπλυνε τα πόδια των μαθητών του, για να επιτρέψει στον άνθρωπο, να περπατήσει και πάλι στον παράδεισο.
Μυστήριο μέγα! Έσκυψε ο Θεός να πλύνει τα πόδια του ανθρώπου!
Ο Ίδιος, όμως, πριν ενσαρκωθεί, για άλλη μια φορά, ζήτησε τη συγκατάθεση του ανθρώπου, διότι η έλευση Του δε θα είχε νόημα, χωρίς, και πάλι, την ελεύθερη βούληση, την ελευθερία της επιλογής και τη συναίνεση του ανθρώπου:
– «Θα γεννήσεις τον Υιό του Θεού».
– «Αμήν», απάντησε ο άνθρωπος. «Ας γίνει έτσι», είπε η Μαρία και… «τό ξύλον της ζωης, εν τω Σπηλαίω εξήνθησεν εκ της Παρθένου».
Μυστήριο μέγα! Τη συγκατάνευση του ανθρώπου ζήτησε ο Θεός!
Κι αν ο Θεός έπρεπε να κρίνει με κριτήριο τη δικαιοσύνη του ανθρώπου, ποιος θα είχε ελπίδα επιστροφής; Τούτο όμως κράτησε στο τέλος για τον άνθρωπο, να τον κρίνει με τον δικό Του νόμο: το Μέγα Έλεος!
Αυτό λοιπόν είναι το «Χριστουγεννιάτικο Δέντρο»:
H ανάμνηση του ανθρώπου από την ποθεινή Πατρίδα, το δέντρο της γνώσεως που έγινε η Άμπελος που καρποφορεί την αιωνιότητα, η ενθύμηση για την ετοιμασία της παλιννόστησης.
Καλά Χριστούγεννα.
Ανδρέας Τσιφτσιάν
Οικονομλόγος.