Η Ανακύκλωση στην Ελλάδα: Από τις Επιφανειακές Δράσεις στην Ουσιαστική Πολιτική
Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος
Η κατάσταση της ανακύκλωσης στη χώρα μας παραμένει, δυστυχώς, σε αρχικό στάδιο παρά τις όποιες προσπάθειες. Η κύρια αιτία είναι η έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης, η οποία όμως πηγάζει από την απουσία ουσιαστικών κινήτρων και υποδομών. Η ανακύκλωση είναι απαραίτητη για την προστασία του εδάφους, τη διατήρηση καθαρών ακτών, τη μείωση του όγκου των απορριμμάτων και την εξασφάλιση ανταποδοτικών οφελών.
Αντίθετα, οι τρέχουσες πρωτοβουλίες στην Ελλάδα, που προσφέρουν μόλις 1 ευρώ για την επιστροφή 33 συσκευασιών, αποδεικνύονται αναποτελεσματικές. Η κοινή γνώμη επισημαίνει ορθώς ότι ένα τόσο χαμηλό αντίτιμο αποτελεί κοροϊδία και όχι κίνητρο, με αποτέλεσμα οι πολίτες να δηλώνουν ξεκάθαρα: «Αν το αντίτιμο ήταν τουλάχιστον 15 λεπτά ανά μπουκάλι, θα συμμετείχαμε ευχαρίστως· με τα τωρινά δεδομένα, προτιμάμε να τα πετάξουμε». Συνέπεια αυτής της αποτυχίας είναι οι δρόμοι μας να γεμίζουν με πλαστικά μπουκάλια.
Η σωστή ανακύκλωση απαιτεί θέληση, πολιτική βούληση και συνεργασία σε κρατικό και δημοτικό επίπεδο —κάτι που μέχρι στιγμής απουσιάζει
Οι δράσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης περιορίζονται συχνά σε επικοινωνιακά τεχνάσματα, όπως η διανομή τσαντών ανακύκλωσης για τη διαφήμιση των υπευθύνων. Οι τσάντες αυτές καταλήγουν να χρησιμοποιούνται για ψώνια, για κοινά σκουπίδια ή βρίσκονται πεταμένες στους δρόμους.
Οι πολίτες δεν αρνούνται να ανακυκλώσουν, αλλά στερούνται κινήτρων και προσβάσιμων σημείων στις γειτονιές τους. Η πολιτεία οφείλει να αναλάβει την ευθύνη της, ερχόμενη σε συμφωνία με τα τοπικά σούπερ μάρκετ και χρηματοδοτώντας, εάν χρειαστεί, μέρος του εξοπλισμού. Η ανακύκλωση πρέπει να γίνεται σε στεγασμένους, φυλασσόμενους χώρους με αξιόπιστα μηχανήματα, και όχι σε ανοιχτούς δημόσιους χώρους όπου ο εξοπλισμός υπολειτουργεί συνεχώς.
Μόνο μέσω ενός αξιοπρεπούς συστήματος, με δίκαιη χρηματική ανταπόδοση και σωστή οργάνωση (όπως η διαλογή στην πηγή και οι κοινόχρηστοι κάδοι ανά τετράγωνο που εφαρμόζονται επιτυχημένα στην Ευρώπη), θα καταφέρουμε επιτέλους να αποκτήσουμε πραγματική κουλτούρα ανακύκλωσης.