Στην περιοχή του Πόντου στην τουρκική επαρχία Τοκάτ (παλαιότερα γνωστή ως Ευδοκιάδα) και συγκεκριμένα στην κωμόπολη Zile (αρχαία Ζήλα)
βρίσκονται σε εξέλιξη σωστικές ανασκαφές για ψηφιδωτά ρωμαϊκής εποχής που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια παράνομων σκαψιμάτων στον κήπο ενός αμπελώνα.
Το ψηφιδωτό, στο οποίο αναγράφεται η αρχαία ελληνική λέξη «ΤΡΥΦΗ» ( = τρυφή από το ρήμα θρύπτω – ‘τα κάνω κομμάτια’, με την έννοια του ‘ζω τρυφηλώς’,), είναι αξιοσημείωτο για την ομοιότητά του στην κατασκευή με το ψηφιδωτό «Τσιγγάνα» στο Ζεύγμα.
Ο Τούρκος Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ondokuz Mayıs (OMÜ), Αλμπέρ Γιλμάζ δήλωσε: «Τα γεωμετρικά μοτίβα και οι εικονιστικές απεικονίσεις στα ψηφιδωτά παρουσιάζουν ομοιότητες με το ψηφιδωτό «Τσιγγάνα» στο Μουσείο Μωσαϊκών Ζεύγμα».
Η επαρχία της Ευδοκιάδας βρίσκεται στο σημείο όπου ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ιούλιος Καίσαρας είπε διάσημα «Veni, vidi, vici» (Ήρθα, είδα, κατέκτησα).
Ειδικοί από το τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο διαπίστωσαν ότι τα αντικείμενα, που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των σωστικών επιχειρήσεων, κοσμούσαν το δάπεδο μιας κοινωνικής δομής που χρονολογείται από τον 2ο αιώνα μ.Χ.
Ο λέκτορας Αλμπέρ Γιλμάζ δήλωσε ότι: «Τα ψηφιδωτά, που ανακαλύφθηκαν το 2025 ως αποτέλεσμα παράνομης ανασκαφής στην περιοχή Zile του Tokat, ήρθαν αργότερα στο φως μέσω σωστικών ανασκαφών από ειδικούς του Αρχαιολογικού Μουσείου Tokat.
Τα ψηφιδωτά φαίνεται να αποτελούσαν μέρος μιας σημαντικής δομής στις κοινωνικές δομές της ρωμαϊκής περιόδου.
Εξετάζοντας τα στυλιστικά τους χαρακτηριστικά, τα ψηφιδωτά παρουσιάζουν χαρακτηριστικά του 2ου αιώνα μ.Χ. Αυτό το ψηφιδωτό ρεπερτόριο κατέχει μια πολύ σημαντική θέση στην ανατολική αρχαιολογία.
Όταν εξετάζουμε παρόμοια παραδείγματα, ειδικά τα γεωμετρικά μοτίβα και τις εικονιστικές απεικονίσεις στα ψηφιδωτά, παρουσιάζουν ομοιότητες με το ψηφιδωτό της τσιγγάνας που είδαμε στο Μουσείο Ψηφιδωτών Ζεύγμα.
Κοιτάζοντας τα ψηφιδωτά, παρατηρείται ότι οι τεχνικές «Opus vermiculatum» και «Opus tessellatum» χρησιμοποιήθηκαν μαζί, δημιουργώντας μια πολύχρωμη σύνθεση. Στα ψηφιδωτά, ειδικά στην ελληνική επιγραφή «Τρυφή» (τρυφηλότητα), παρατηρείται ότι η γυναικεία μορφή στο ψηφιδωτό είναι προσωποποιημένη. Εδώ, αυτό αντιπροσωπεύει τη γονιμότητα…» «Συμβολίζει την αφθονία και την πολυτέλεια.
«VENI, VIDI, VICI»
Ο Γιλμάζ, τονίζοντας τη σημασία της περιοχής της Ζήλας για τη ρωμαϊκή ιστορία, δήλωσε: «Η Ζίλε (ή Ζήλα) είναι ένας από τους σημαντικούς οικισμούς στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας από αρχαιολογικής άποψης.
Αν και πρόσφατα έχουν αναπτυχθεί αρχαιολογικές μελέτες εδώ, βλέπουμε ότι η περιοχή έχει συγκεντρώσει σημαντικά αρχαιολογικά δεδομένα, ειδικά όταν τα εξετάζουμε αυτά μαζί με τη μωσαϊκή δομή.
Επειδή βλέπουμε από αρχαίες πηγές και τη ρωμαϊκή ιστορία ότι η Ζήλα είναι ένα πολύ σημαντικό μέρος για τη ρωμαϊκή ιστορία. Συγκεκριμένα, οι λέξεις «Veni, vidi, vici», που σημαίνει «Ήρθα, είδα, κατέκτησα», που εκφώνησε ο Ιούλιος Καίσαρας στη μάχη του με τον βασιλιά Φαρνάκη Β’ του Πόντου το 47 π.Χ., αργότερα έγιναν σύμβολο για τους Ρωμαίους, και μαθαίνουμε από αρχαία κείμενα και ρωμαϊκές ιστορικές πηγές ότι το μέρος όπου εκφωνήθηκαν αυτές οι λέξεις ήταν η Ζήλα.
Το αρχαιολογικό δυναμικό της Ζήλα είναι εξαιρετικά σημαντικό από αυτή την άποψη
Η Ζήλα βρίσκεται επίσης σε μια λατρευτική περιοχή. Αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό σημείο, ειδικά με τη λατρεία της Κυβέλης, που συμβολίζει τη γονιμότητα και την αφθονία.
«Τα ψηφιδωτά έχουν διατηρηθεί στη θέση τους» από το μουσείο μετά την ανασκαφή. Πιστεύω ότι η πλήρης ανασκαφή της περιοχής, οι εργασίες αποκάλυψης, αποκατάστασης και συντήρησης από τους απαραίτητους ειδικούς, και η επακόλουθη έκθεσή τους, θα συμβάλουν σημαντικά στον τουρισμό της περιοχής. Αυτή η ιδέα, ειδικά όταν συνδυάζεται με στοιχεία αρχαιολογίας, θα δώσει μεγάλη ώθηση στον τουρισμό της περιοχής», είπε.
—