Απειλή για την Ιαπωνική οικονομία η ιστορική εκτίναξη του 10ετούς ιαπωνικού ομολόγου πάνω από το 2,80%
Ένας νέος, άνευ προηγουμένου κίνδυνος
Η εκτίναξη της απόδοσης του 10ετούς JGB πάνω από το 2,80%, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν 30 χρόνια, δημιουργεί σοβαρές πιέσεις στην ιαπωνική οικονομία, η οποία φέρει δημόσιο χρέος άνω του 230-250% του ΑΕΠ. Για πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία της, η Ιαπωνία αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τεράστιο χρέος και σημαντικά υψηλότερα επιτόκια, κάτι που μέχρι σήμερα απέφευγε χάρη στην πολιτική υπερβολικά χαμηλών επιτοκίων.
Κύριες αρνητικές συνέπειες:
•Εκρηκτική αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους: Κάθε νέα έκδοση ομολόγων γίνεται ακριβότερη. Με χρέος άνω του 1.200 τρισεκατομμυρίων γιεν, ακόμα και μικρή άνοδος των αποδόσεων προσθέτει δισεκατομμύρια γιεν ετησίως στο δημοσιονομικό έλλειμμα. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το κόστος τόκων μπορεί να εκτοξευθεί από ~9% σε 20-25% (ή και 35-40%) των συνολικών δημοσιονομικών δαπανών τα επόμενα 9-10 χρόνια.
•Κίνδυνος δημοσιονομικού σπιράλ (debt trap): Υψηλότερα επιτόκια → μεγαλύτερα ελλείμματα → περισσότερος δανεισμός → ακόμα υψηλότερα επιτόκια. Αυτός ο φαύλος κύκλος είναι πλέον ρεαλιστικός, καθώς η κυβέρνηση αντιμετωπίζει πιέσεις για νέες δαπάνες (ενεργειακά επιδόματα, φορολογικές ελαφρύνσεις, γήρανση πληθυσμού).
•Πιέσεις στο τραπεζικό και ασφαλιστικό σύστημα: Οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες κατέχουν τεράστια ποσά JGBs. Η πτώση των τιμών των ομολόγων (λόγω ανόδου αποδόσεων) δημιουργεί σημαντικές μη πραγματοποιηθείσες ζημιές, μειώνοντας την κεφαλαιακή τους επάρκεια και περιορίζοντας τη χορήγηση δανείων στην πραγματική οικονομία.
•Ισχυρότερο γιεν και πλήγμα στις εξαγωγές: Η άνοδος των αποδόσεων προσελκύει κεφάλαια πίσω στην Ιαπωνία, ενισχύοντας το γιεν. Αυτό πλήττει σκληρά τις εξαγωγικές βιομηχανίες (αυτοκίνητα, ηλεκτρονικά, μηχανήματα – Toyota, Sony κ.ά.), μειώνοντας την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη.
•Περιορισμός της δημοσιονομικής ευελιξίας: Η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να επιλέξει ανάμεσα σε περικοπές δαπανών, αυξήσεις φόρων ή ακόμα μεγαλύτερο δανεισμό. Σε μια οικονομία με γηράσκοντα πληθυσμό και χαμηλή δυνητική ανάπτυξη, αυτές οι επιλογές περιορίζουν την ικανότητα αντίδρασης σε μελλοντικές κρίσεις.
•Γενικότερη οικονομική επιβράδυνση: Ακριβότερος δανεισμός για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, λιγότερες επενδύσεις, χαμηλότερη κατανάλωση.
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η Ιαπωνία δεν μπορεί πλέον να «κρύβει» το τεράστιο χρέος της πίσω από μηδενικά ή αρνητικά επιτόκια
Το μοντέλο βιωσιμότητας που βασιζόταν αποκλειστικά σε εσωτερική χρηματοδότηση και υπερβολικά φθηνό χρήμα δοκιμάζεται σκληρά. Αν οι αποδόσεις συνεχίσουν να ανεβαίνουν (ήδη πιέζονται και τα 30ετή/40ετή ομόλογα), υπάρχει πραγματικός κίνδυνος απώλειας εμπιστοσύνης των αγορών, μαζικών πωλήσεων ομολόγων και ενός «ιταλικού σεναρίου» σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.
Η χώρα εισέρχεται σε αχαρτογράφητα νερά: υψηλό χρέος + κανονικοποίηση επιτοκίων χωρίς προηγούμενο. Ακόμα και χωρίς άμεση χρεοκοπία (λόγω εσωτερικής κατοχής χρέους), η μετάβαση απειλεί να προκαλέσει παρατεταμένη στασιμότητα ή κρίση εμπιστοσύνης που θα επηρεάσει όχι μόνο την Ιαπωνική, αλλά και την παγκόσμια οικονομία.