Ο Δεινοκράτης, γνωστός και ως Στασικράτης, ήταν διακεκριμένος αρχιτέκτονας της ελληνιστικής εποχής
Έζησε στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και το όνομά του εμφανίζεται σε πολλές παραλλαγές στα αρχαία κείμενα. Συνδέθηκε με μερικά από τα πιο φιλόδοξα έργα της αρχαιότητας.
Η σχέση με τον Μέγα Αλέξανδρο
Ο Δεινοκράτης συνδέεται άμεσα με τον Μέγα Αλέξανδρο. Ο Πλούταρχος διηγείται πως ο αρχιτέκτονας γνώρισε τον Αλέξανδρο και του παρουσίασε μεγαλεπήβολα αρχιτεκτονικά σχέδια. Η πιο γνωστή αφήγηση αφορά τη συνάντησή τους, όπου ο Δεινοκράτης πρότεινε να σκαλιστεί το όρος Άθως σε άγαλμα του Αλεξάνδρου. Ο Αλέξανδρος θαύμασε την ιδέα, αλλά τελικά την απέρριψε ως υπερβολική.
Η ίδρυση της Αλεξάνδρειας
Ο Δεινοκράτης συμμετείχε στη θεμελίωση της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο, το 331 π.Χ. Ο Πλούταρχος, ο Στράβων και άλλες αρχαίες πηγές τον αναφέρουν ως τον αρχιτέκτονα που σχεδίασε τη νέα πόλη, ύστερα από εντολή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η Αλεξάνδρεια εξελίχθηκε αργότερα σε μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες πόλεις της Μεσογείου.
Το όραμα της πολεοδόμησης
Ο Δεινοκράτης φέρεται να σχεδίασε το πλέγμα των δρόμων της Αλεξάνδρειας, βασισμένος στον πολεοδομικό τύπο του καννάβου. Δηλαδή, με φαρδιούς δρόμους και μεγάλες λεωφόρους σε κανονικό ορθογώνιο σχήμα. Ο σχεδιασμός του αποτέλεσε πρότυπο για πολλές μετέπειτα ελληνιστικές πόλεις.
Πρωτοποριακές ιδέες
Ο Πλούταρχος και ο Διόδωρος Σικελιώτης, επίσης, περιγράφουν τον Δεινοκράτη ως αρχιτέκτονα με φιλόδοξες ιδέες και πρωτοποριακά σχέδια. Επιπλέον, το όνομά του αναφέρεται και ως «Στασικράτης», γεγονός που δείχνει τη φήμη που είχε ήδη από την αρχαιότητα.
Τα βέβαια ιστορικά στοιχεία για τον Δεινοκράτη είναι η σύνδεσή του με τον Μέγα Αλέξανδρο και ο ρόλος του στη θεμελίωση και τον σχεδιασμό της Αλεξάνδρειας. Οι υπόλοιπες ιστορίες, όπως ο τάφος της Αμφίπολης ή ο τύμβος του Ηφαιστίωνα, ανήκουν σε ερμηνείες και δεν αποδεικνύονται από τις αρχαίες πηγές.